Wat zou ijzererts kosten als het in 2040 op is?
Deze column verscheen eerder in Nr.3 2026 van technologietijdschrift De Ingenieur.
Stel dat geologen in 2005 ontdekten dat de wereldwijde reserves aan ijzererts sterk zijn overschat; Uitgaande van het toenmalige winningstempo is tussen 2040 en 2050 alles op.
Erts is de grondstof voor staal, en staal is cruciaal voor onze huidige welvaart. Recyclen kan maar dekt hooguit een derde van de huidige vraag. Overige staalgebruikers moeten over op alternatieven, zoals beton, hout of aluminium.
Hoeveel staal zouden we 21 jaar later nog gebruiken? Wat zou je vandaag betalen voor een ton erts? Zouden we hekwerken, speeltoestellen en bruggen afbreken om de waarde van het schroot te gelde te maken?
IJzererts is er gelukkig genoeg. Toch moeten producenten en gebruikers van staal de bedrijfsvoering snel en volledig omgooien. Het Europese emissions trading system (ETS) begrenst sinds 2005 de CO2-uitstoot voor onder meer de industrie. Het uitstootplafond daalt elk jaar. Ergens tussen 2040 en 2050 komen de laatste emissierechten op de markt.
Dit is flink ingrijpender dan het wegvallen van ijzererts. Zonder CO2-uitstoot vallen niet alleen hoogovens maar ook aluminiumsmelters en betonmolens stil. Hetzelfde geldt voor olieraffinaderijen, asfaltcentrales en kunstmestfabrieken.
Doen alsof de atmosfeer boven ons continent een maximum aan industriële CO2 kan opnemen, heeft nog bijzonder weinig opgeleverd
Doen alsof de atmosfeer boven ons continent een maximum aan industriële CO2 kan opnemen, heeft 21 jaar later helaas nog bijzonder weinig opgeleverd. De beperkte CO2-reductie die de industrie wel heeft geboekt, komt goeddeels voort uit productiebeperking en fabriekssluitingen. Vaak als gevolg van oorlog en andere crises. Resterende fabrieken zijn nog even afhankelijk van fossiele import en continue CO2-uitstoot.
Ondanks dreigende uitstootkrapte hangt de prijs voor emissierechten al jaren rond de €75 per ton. Een prima motivatie voor energiebesparing maar te weinig om elektrificatie, elektrolyse en CO2-opslag op te schalen. En de werkelijke prikkel is nog kleiner; voor het overgrote deel van haar uitstoot ontvangt de industrie al sinds 2005 gratis CO2-rechten.
Dankzij opnieuw een energiecrisis rijzen de energieprijzen opnieuw de pan uit. Opnieuw dreigen fabriekssluitingen. Uitgerekend dit jaar staat een grote revisie van de emissiehandel op de agenda.
De druk op de politiek om lasten voor de industrie te verlichten is opnieuw groot. Er gaan stemmen op om het ETS verder af te zwakken. Anderen zien gelukkig dat effectieve emissiehandel ons onafhankelijker maakt van dure olie en gas. Stevig afbouwen van de gratis emissierechten zit er nu vrijwel zeker niet in. Een minimale tegenprestatie voor dit cadeau aan de industrie moet na 21 jaar echter toch bespreekbaar zijn.
Het zou al helpen als producenten jaarlijks publiekelijk en in detail rapporteren over de energiestromen en procesefficiëntie op hun fabrieken. En over succesvol gerealiseerde maatregelen en resterende uitdagingen om de eigen afhankelijkheid van olie, aardgas en kolen te beperken.
Europese burgers zien zo wat ze terugkrijgen voor de emissierechten ter waarde van tientallen miljarden euro’s die Europa jaarlijks gratis uitdeelt. En bedrijven met vergelijkbare processen leren van elkaar, om zo samen de Europese afhankelijkheid van fossiele import versneld af te bouwen.
Wie echt geen pottenkijkers wil, koopt de publieke rapportage af door 15% van de ontvangen emissierechten terug te geven. Als je verduurzamingsstrategie zo sterk is dat deze geheim moet blijven voor de concurrentie, verdien je dat makkelijk terug.
Imagecredit: WattisDuurzaam.nl
Oprichter WattisDuurzaam en duurzaamheidsadviseur bij We-Boost Transitions.
- Wat zou ijzererts kosten als het in 2040 op is? - 30 apr 2026
- Onwaarschijnlijke intentie voor gesmoltenzoutreactor in Zeeland - 21 apr 2026
- Eerste Nederlandse CO2-opslagproject vraagt nog wat meer geduld - 20 apr 2026
Ontdek meer van WattisDuurzaam.nl
Abonneer je om de nieuwste berichten naar je e-mail te laten verzenden.
Ik snap je artikel niet.
1.
Je begint met een mogelijke schaarste aan ijzererts. Ik dacht dat gaat een artikel worden over de ijzerpoeder gebaseerde energie cyclus waar bij o.a. de TUE werk aan gedaan wordt. Je hebt – even uit mijn hoofd – weleens gepubliceerd over de RTE (Round Trip Efficiency) van die cyclus, die niet bijster hoog is (Lees het 2018 PECS artikel van meneer Bergthorson nog eens zou ik zeggen). Je hebt wel gelijk met die lage RTE maar het is niet relevant omdat je dat mitigeert met (a) productie op locaties waar elektriciteit erg goedkoop is en vooral (b) schaal in volume. En het klopt dat er door verbrandings academen aan gewerkt wordt, dus wat zien is … maar dit is dus (ook) een lange afstand energie “transmissie” wijze; best actuele problematiek. Om de ijzer verhaaldraad weer op te pakken : m.b.t. dat ijzerpoeder dacht ik dus: de grap is toch dat deze herbruikbaar is dus hoe kan het nu schaars zijn? Maar vervolgens hak-tak je naar CO2.
2.
CO2. OK, in de huidige productiewijze waarvan we alle volgens mij op de middelbare school de beginselen van hebben meegekregen hebben is dat relevant. Meneer Bessemer (1813-1898) dacht ik. Maar ik hoef jou niet te vertellen dat er in techniek wel eens nieuwe inzichten ontstaan over productieprocessen. Zo heeft meneer Allanore alweer een tijdje geleden (2013?) een nieuw proces bedacht met de naam Molten Oxide Electrolysis (MOE). Geen CO2 impact. Hij was in de startfase betrokken bij een bedrijf met de naam Boston Metal. IEEE Spectrum had vorig najaar een artikel over hem en zijn huidige MIT activiteiten. Moet je je verder wel uit kunnen Googelen.
Thijs vergelijkt het zeer hypothetische opraken van ijzererts met het werkelijke opraken van CO2 uitstootrechten. Waar in het ene hypothetische geval de prijzen voor ijzererts en schroot door het dak zouden schieten blijven de prijzen voor uitstootrechten gelijk. Hij had ook olie (actueel!), koffiebonen, chocolade of afwasborstels kunnen nemen als vergelijking. Als er een tekort dreigt gaan de prijzen omhoog en gaat men kijken naar alternatieven.
Naar mijn mening is de vergelijking krom, het systeem van uitstootrechten is rekbaar als de druk op de Europese politiek groot genoeg wordt en de industrie weet dat. Worden de kosten van uitstoot wel te hoog dan kan het uit om veel industrie simpelweg te verplaatsen naar buiten de EU. Ik denk dat het lokale, korte termijn belang van behoud van industrie binnen Europa ter wille van de economie en onafhankelijkheid voor politici belangrijker is dan wereldwijde klimaatverandering op langere termijn.