Met een warmtepomp of EV betaalde je altijd al voor CO2-uitstoot
Huishoudens met een gasketel of benzineauto moeten binnenkort betalen voor de CO2-uitstoot die vrijkomt bij het verbranden van fossiele brandstoffen, net zoals huishoudens met een warmtepomp of elektrische auto al jaren doen.
Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) publiceerde een rapport over de gevolgen van de nieuwe Europese CO2-markt (ETS2) voor aardgas en transportbrandstoffen.
Brandstofleveranciers moeten binnen het ETS2 vanaf 2028 emissierechten kopen voor de CO2-uitstoot die vrijkomt bij het gebruik van de brandstoffen. Zij berekenen de kosten daarvan door aan consumenten. Het aantal beschikbare uitstootrechten neemt elk jaar af, om verduurzaming van de warmtevoorziening en mobiliteit in heel Europa af te dwingen. Het PBL verwacht prijsstijgingen van 10 tot 30 cent per kuub aardgas of liter brandstof.
Het PBL waarschuwt dat ETS2 huishoudens ongelijk raakt. Huurders hebben vaak beperkte invloed op hun verwarming en niet iedereen kan overstappen op een elektrische auto of openbaar vervoer. Met name de 3e zin in het persbericht van PBL is breed opgepikt in de media: “Kwetsbare huishoudens kunnen in de problemen raken en huishoudens met een elektrische auto en een volledig elektrische warmtepomp betalen deze meerkosten niet.” Dat laatste klopt voor ETS2, maar is wat misleidend.
Balansherstel in kosten die EV-rijders wel en benzinerijders niet maken
Huishoudens met een warmtepomp en een elektrische auto betalen wel degelijk voor hun CO2-uitstoot. ETS2 heet niet voor niets ETS2. Al sinds 2005 handelen de Europese industrie en elektriciteitsproducenten binnen het ETS (hierna ETS1) in emissierechten, die zij moeten afdragen voor hun uitstoot van broeikasgassen. Net als brandstofleveranciers na 2028, rekenen ook elektriciteitsleveranciers de aanschaf van ETS1-rechten door in de consumentenprijzen. Voor elke kilowattuur (kWh) die een warmtepomp of elektrische auto de afgelopen 20 jaar gebruikte, is de CO2 dus al afgerekend.
De marktprijs voor ETS-rechten schommelt de laatste jaren zo rond de €75 per ton CO2-equivalent. Het ETS2 is zo ingericht dat de prijs in ieder geval de eerste jaren onder de €57 per ton blijft.
Met een elektrische auto en warmtepomp betaalde je dus niet alleen al jaren eerder voor je CO2-uitstoot, per ton CO2 ben je ook nog eens duurder uit dan de buren met een diesel en een gasketel, als zij over 2 jaar eindelijk ook voor CO2 betalen.
De juiste prikkels op de juiste plek houden de transitie betaalbaar
Een EV komt op 1 kWh elektriciteit 3x verder dan een benzineauto op 1 kWh brandstof. Een warmtepomp produceert met 1 kWh elektriciteit 3 tot 5x zoveel warmte als een gasketel met 1 kWh aardgas. Ondanks deze efficiëntie was gebruik van EV’s en warmtepompen schreeuwend duur geweest als alle elektriciteit uit fossiele centrales zou komen. Door het stijgende elektriciteitsverbruik en het dalende aantal ETS1-rechten was de prijs voor CO2-uitstoot dan door het dak geschoten.
In de praktijk neemt de fossiele elektriciteitsproductie af terwijl het verbruik door onder meer EV’s en warmtepompen toeneemt. Bij de elektriciteitsproductie door kerncentrales, windturbines en stuwmeren komt geen CO2 vrij. Daar hoeven elektriciteitsleveranciers dus ook geen ETS-rechten voor te kopen. Producenten met minimale CO2-uitstoot versterken zo hun marktpositie. Juist omdat elektriciteitsproducenten door ETS1 een sterke prikkel voelen om te verduurzamen, vallen ook de ETS1-kosten voor consumenten met EV’s en warmtepompen in de praktijk mee. Laat dat de les zijn voor ETS2.
Als mensen met benzineauto’s en gasketels straks ook voor de CO2-uitstoot betalen, is dat een extra prikkel voor de overstap naar EV’s en warmtepompen. En juist als meer en meer Europeanen overstappen naar EV’s en warmtepompen, blijven de marktprijzen voor de jaarlijks dalende hoeveelheid beschikbare ETS2-rechten te overzien voor de huishoudens die de overstap nog niet kunnen maken. Schiet als politiek dus niet in de reflex om de ETS2-kosten te voorkomen of compenseren voor zoveel mogelijk kiesgerechtigden. Stijgende kosten voor fossiel brandstofgebruik zijn de feature, niet de bug.
Generiek verlagen van de energiebelasting op aardgas en brandstofaccijnzen voor iedereen is niet de oplossing. Na invoering van ETS1 is de energiebelasting op elektriciteit voor warmtepompen en EV’s tenslotte ook terecht niet geschrapt.
Natuurlijk moet er aandacht zijn voor kwetsbare huishoudens, maar laat die aandacht vooral zitten in snellere verduurzaming van huurpanden, beter openbaar vervoer en betaalbare elektrische (deel)auto’s. Compenseer huishoudens alleen in de kosten als op korte termijn echt niets anders haalbaar is. En alleen als het echt om kwetsbare huishoudens gaat.
Bron: PBL, NOS, Nederlandse Emissieautoriteit / Imagecredit: Gemini
Oprichter WattisDuurzaam en duurzaamheidsadviseur bij We-Boost Transitions.
Ontdek meer van WattisDuurzaam.nl
Abonneer je om de nieuwste berichten naar je e-mail te laten verzenden.
ERE subsidieert al elektrisch rijden (tot ~ 10c/kwh compensatie voor laadpalen) tot het defacto gratis is qua stroomkosten. Dit wordt betaald door weg en binnenvaart. Er is dus al een vermogens overdracht en CO2 compensatie door benzine rijders.
Ik lees:>> Een EV komt op 1 kWh elektriciteit 3x verder dan een benzineauto op 1 kWh brandstof. Een warmtepomp produceert met 1 kWh elektriciteit 3 tot 5x zoveel warmte als een gasketel met 1 kWh aardgas. Ondanks deze efficiëntie was gebruik van EV’s en warmtepompen schreeuwend duur geweest als alle elektriciteit uit fossiele centrales zou komen. Door het stijgende elektriciteitsverbruik en het dalende aantal ETS1-rechten was de prijs voor CO2-uitstoot dan door het dak geschoten.<<
Ik vind deze efficiëntie uitdrukking, wel de burgers op het verkeerde been zetten want pak je de elektriciteit voor warmtepompen en E-auto via Systeemrendement (well-to-wheel / source-to-use)
Dankijk je naar de hele keten, ziet de efficiëntie er heel anders uit!
Energie in een bruikbare vorm bij consumenten krijgen kost inderdaad ook energie, dat geldt zowel voor elektriciteit als voor benzine en aardgas. Het elektriciteitssysteem wordt door de afbouw van thermische centrales steeds efficiënter, het energetisch rendement van fossiel door uitputting van de meest gunstige bronnen en transport per schip in plaats van per buis steeds beroerder. Dus terechte nuance, maar de conclusie verandert er niet door.
Wederom een heldere verduidelijking van de systemen.. en niet de uit zijn verband getrokken voor de media veelal interessantere eenzijdige, ach en wee, berichtgeving!
“Juist omdat elektriciteitsproducenten door ETS1 een sterke prikkel voelen om te verduurzamen, vallen ook de ETS1-kosten voor consumenten met EV’s en warmtepompen in de praktijk mee.
Mooie woorden maar ik ben bang dat arme huishoudens in de kou achter blijven. En waarom? Omdat het altijd zo gaat.