Huishoudens € 1.500 mrd kwijt om NUL opwarming te voorkomen

Dominik Kuhn, via Unsplash Public Domain

Als de energietransitie verloopt zoals hij nu dreigt te verlopen, zijn Nederlandse huishoudens vanaf vandaag tot eind deze eeuw € 1.500 mrd1 kwijt aan kosten voor warmte en elektriciteit. Hoogstwaarschijnlijk nog veel meer.

Oudhollandsch miljardenslingeren, dé volkssport van 2019

Aan de onderhandelingstafels van het klimaatakkoord is rapportenslingeren aan de orde van de dag. Geef een gerenommeerd onderzoeksbureau opdracht een thema met een secuur gekozen scope te analyseren en het onderzoeksbureau levert een studie die precies jouw punt ondersteunt.

In het roeptoetertijdperk van Baudet, Wynia en Trump is het debat nog veel gratuiter te sturen. Tel lukraak wat miljarden bij elkaar op, liefst tot een mooi rond getal, jaag met dat mooie ronde getal het hele land de stuipen op het lijf en wacht tot de mainstream media verslag doet van de ontstane ophef. Bewezen effectief. Keer op keer.

‘Niet te checken’

Als je roept dat de voor Nederland voorgestelde klimaatmaatregelen in 2100 een onmeetbare 0,0003 graden2 klimaatverandering voorkomen, wil de NRC dat snelle sommetje nog wel factchecken. Met 0,2 procent van de wereldbevolking kun je niet 100 procent van de werelduitstoot elimineren. Wel veel meer dan 0,2 procent overigens.

Als je vervolgens roept dat de kosten om die 0,0003 graden minder opwarming te realiseren oplopen tot € 1.000 mrd is die som veel moeilijker te volgen. Sterker; de eventuele factchecker die zijn werk goed doet, komt onvermijdelijk tot de conclusie ‘niet te checken’.

De € 1.000 mrd in de zin van kosten is duidelijk onzin. Een groot deel van de klimaatmaatregelen levert op termijn sowieso geld op. Alleen niemand weet nog tot welk totaalbedrag de investeringen in de energietransitie tot 2050 zullen oplopen. Die conclusie verwart alleen maar meer. Deze eventuele factcheck blijft daarom vermoedelijk ongepubliceerd in de la liggen.

2. Voor wie de nuance ontgaan was; de berekening suggereert dat Nederland na 11 jaar klimaatakkoord per 2031 opeens weer CO2 uitpuft op het niveau van 1990.


Perspectief 

Wat de roeptoeters donders goed weten, is dat de door hen publiekelijk verguisde maar heimelijk geknuffelde mainstream media de moeite niet neemt om hun mooie ronde gigabedragen in perspectief te zetten. Niet de inhoud maar de ophef, emotie, spandoeken en gele hesjes zijn het nieuws. Daarover bericht de media neutraal. Denkt de media. En daar gaat het mis.

Neutraal berichten over ophef over onzin is niet neutraal

Probeer niet uit te zoeken of die € 1.000 mrd klopt. Vraag je in plaats daarvan voor de grap eens af of het een getal is waar je als lezer van zou moeten schrikken. Dat is in dit geval niet zo moeilijk: Aardgas en elektriciteit hadden vandaag en gisteren ook best een impact op onze portemonnee.

In 2018 was een gemiddeld huishouden volgens het Nibud € 102 per maand aan gas en € 46 aan elektra kwijt. Dat gemiddelde huishouden betaalt kortom € 1.776 per jaar aan energie. Het CBS telde dit jaar 7.857.914 gemiddeld zeer gemiddelde huishoudens: Alle huishoudens samen tikten in 2018 op een haar na € 14 mrd af voor aardgas en elektriciteit.

Poehee, € 14 mrd per jaar. Best een bedrag, niet? Toch betaalt het overgrote deel van de Nederlanders dat samen vrijwel ongemerkt, getuige het overgrote deel van de Nederlanders dat nooit van energieleverancier wisselt.

Dan tot slot het het effectbejag met een mooi rond slingergetal. De al dan niet 0,0003 graden opwarming betreft 2100. Als we, 8 miljoen huishoudens sterk, de komende 81 jaar helemaal niets investeren in isolatie, warmtenetten, LED-verlichting, warmtepompen, vloerverwarming en A-label koelkasten zijn we samen € 1.125 mrd kwijt aan energiekosten.

Daar maak ik € 1.500 mrd van. Gewoon omdat dat lekkerder slingert. En, hoewel irrelevant, het is best te verantwoorden. Tot 2100 komen er wel een paar huishoudens bij en de komende decennia loopt de inflatie echt nog wel door.


Over totale gekte gesproken

1 U begrijpt het maar ik zal het de mainstream media toch even extra helder melden: De som hierboven slaat natuurlijk helemaal nergens op. Je koelkast gaat bijvoorbeeld ooit stuk en in 2036 vind je nooit meer zo’n onzuinig model als dat er nu in de keuken staat. Alleen al daarom zul je in 2100 waarschijnlijk minder energie verbruiken dan vandaag.

En zelfs als de koelkast het tot 2100 volhoudt, is de stroom die de koelkast er doorjaagt t.z.t. vrijwel zeker schoner dan die van vandaag. Ook als je zelf helemaal niets doet, verandert de wereld om je heen.

De som hierboven raakt dus kant nog wal maar is wel van vergelijkbaar kaliber als de som van Baudet die optelt tot € 1.000 mrd per jaar. Baudet baseert zich op één raming, van het Economisch Instituut voor de Bouw (EIB). Het EIB stelt in deze notitie dat het zo’n € 235 mrd kost om alle Nederlandse woningen (bijna) energieneutraal te maken.

De rekensom van de € 235 mrd van het EIB tot de € 1.000 mrd van Baudet gaat ongeveer als volgt: ‘Deze € 235 mrd betreft alleen woningen. De transitie in ziekenhuizen, kantoren en scholen zal ook wel zo ongeveer € 235 mrd vergen. En dan hebben we het alleen over de gebouwde omgeving, die op zijn beurt slechts goed is voor een klein deel van de Nederlandse CO2-uitstoot. Dus de totale transitie kost nog veel meer. Afgerond € 1.000 mrd.’

Over die € 1.000 mrd hebben we het nu met zijn allen. Al weken. Over totale gekte gesproken.


Gulden middenweg tussen BENG en Business as usual

Het bedrag van € 235 mrd van het EIB verdient nog iets meer context. In de hierboven aangehaalde notitie heeft het instituut het over de investeringskosten om energielabelstappen te maken met een woning. Verreweg het moeilijkste en dus duurste is de stap naar een Bijna Energie Neutraal Gebouw (BENG). Deze stap kost volgens het EIB voor alle woningen samen € 235 mrd.

Energieneutraal is geen doel op zich

Het is goed te beseffen dat energieneutraal een raar en soms ronduit onwenselijk doel is. Energieneutraal betekent dat je thuis in een jaar net zoveel energie opwekt als je in een jaar verbruikt.

De enige reële optie om thuis energie op te wekken, is installatie van zonnepanelen. Als je huis onder een boom staat die niet gekapt mag worden, heb je niets aan zonnepanelen. Dan is energieneutraal dus geen reële optie.

En dat is geen enkel probleem. Ook een gewoon fatsoenlijk geïsoleerd maar niet energie-opwekkend huis past uitstekend binnen de doelen van het klimaatakkoord. Als dat huis warm blijft via een warmtenet op aardwarmte of een warmtepomp op windstroom is dat prima betaalbaar en voor het klimaat alsnog top.


Slechts € 1.000 mrd voor huishoudelijk energiegebruik

Alle Nederlandse woningen opwaarderen tot A-label vergt volgens dezelfde notitie van het Economisch Instituut voor de Bouw € 80 mrd. Als we die operatie beheerst aanvliegen en er 30 jaar voor uittrekken, vergt dat zo’n € 3 mrd per jaar.

Als een woning goed geïsoleerd of zelfs energieneutraal is, vervalt onvermijdelijk een groot deel van de huidige energierekening. Gemiddeld misschien wel de helft of zelfs driekwart. Dankzij de investering van € 3 mrd per jaar dalen de totale huishoudelijke energiekosten (nu € 14 mrd per jaar) stevig. Tot 2100 zijn we met zijn allen dan kortom niet de € 1.125 of € 1.500 mrd van business as usual kwijt, maar misschien (toevallig!) precies € 1.000 mrd.

Of nog veel minder.

Imagecredit: Dominik Kuhn, via Unsplash Public Domain

Dit vind je misschien ook leuk...