Nee, je hebt geen thuisaccu nodig. En al helemaal geen subsidie

LG

Na waterstof en kernenergie is nu de thuisaccu uitverkoren als ideale transitieoplossing zonder enige nadelen. Lyrische netbeheerders, politici, spullenverkopers en rapportenmakers brengen de blijde boodschap collectief onder de aandacht.

Grote daken vangen veel zon

De salderingsregeling voor zonnepanelen suggereert dat het elektriciteitsnet een oneindig grote en volledig verliesvrije gratis accu is. Politici hebben verzuimd de lucratieve salderingsregeling tijdig af te schaffen.

Zonnige middagen zijn typisch niet de momenten dat huishoudens veel elektriciteit gebruiken. De meeste zonnestroom gaat juist dan direct het net op. Politici hebben verzuimd netbeheerders op te dragen het elektriciteitsnet daarvoor geschikt te maken. Het bestaande net kan de groeiende piek zonnestroom nu niet overal meer op elke prachtige zomerdag aan.

Geconfronteerd met uitvallende omvormers en een gierend tekort aan mankracht bij netbeheerders moet er iets gebeuren. Gelukkig is daar de thuisaccu. Na pleidooien van netbeheerders, installateurs en verkopers om accu’s te subsidiëren, hapten VVD en ChristenUnie vorige week toe met een voorstel om huishoudens 30% van de aanschaf cadeau te doen.


Als het elektriciteitsnet niet meer als accu werkt, dan maar een echte

Goed denkbaar is dat zonnestroomproblemen vooralsnog vooral optreden in wijken met vrij grote koopwoningen, met bewoners met een vrij fors elektriciteitsverbruik. Bewoners die in het verleden met teveel subsidie een flink aantal zonnepanelen hebben geplaatst. Enige overlap met de traditionele achterban van VVD en ChristenUnie valt niet uit te sluiten.

Verkiezingscadeautje

“Ons doel is dat de komende drie jaar 100.000 huishoudens kiezen voor een thuis- en buurtbatterij”, zegt Pieter Grinwis, kamerlid voor de ChristenUnie.

Een beetje thuisaccu kost inclusief installatie zo €10.000. De voorgestelde nieuwe subsidie kan dus zo’n €3.000 per huishouden bedragen. Uitgaande van de beoogde 100.000 huishoudens is dat bij elkaar €300 mln. De kans dat deze miljoenen belanden bij de huishoudens die bij de huidige energieprijzen steun nodig hebben om rond te komen, is gering.


Bron: Alliander

Non-oplossing voor een niet bestaand probleem

Als gesubsidieerde thuisaccu’s heel veel extra zonnedaken mogelijk zouden maken, dan zou het te billijken zijn dat de beoogde thuisaccu-subsidie vooral neerslaat bij welgestelde huiseigenaren. Maar de thuisaccu zal de Nederlandse elektriciteitsproductie niet vergroenen. Integendeel.

Een zonnepaneel in Nederland haalt maar enkele tientallen uren per jaar zijn maximale vermogen, zie grafiek*. Dit zijn de middagen dat in wijken met veel zonnepanelen mogelijk een paar kilowattuur verloren gaat. Alleen dit deel van de opwek kunnen thuisaccu’s ‘redden’, de overige ±98% van de jaarproductie vindt ook zonder thuisaccu direct een verbruiker.

De beperkte hoeveelheid zonnestroom die een thuisaccu zo alsnog bruikbaar maakt, is bij lange na niet genoeg om de CO2-uitstoot in de productie van de accu te compenseren. En zeker niet genoeg om €300 mln subsidie te verantwoorden. Gegeven dat de salderingsregeling ooit echt eens afgebouwd wordt, helpt een gesubsidieerde thuisaccu de eigenaar eerst en vooral met het ontwijken van energiebelasting.


*Hoewel ook Alliander nu op de trom slaat voor thuisaccu-subsidie, weet deze netbeheerder dondersgoed dat aftoppen de logische oplossing voor incidentele probleempiekjes zonnestroom is. Op deze pagina legt Alliander de voordelen van peakshaving goed uit. 


De thuisaccu-subsidie kan netproblemen evengoed verergeren

Met alleen laden op de pieken zonnestroom van het eigen dak is de accu het overgrote deel van het jaar werkloos. Om toch een beetje nut uit de dure en ruimtevretende accu te halen, zullen huishoudens proberen ook op minder zonnige dagen iets te verdienen met de accu. Dat kan door zelfstandig te handelen, of door gespecialiseerde bedrijfjes in te schakelen.

Extra vraag in de wijk

Als elektriciteit goedkoop is, bijvoorbeeld omdat het hard waait op de Noordzee, zullen thuisaccu’s dan juist collectief stroom de wijk in trekken.

Een beetje thuisaccu kan laden met een vermogen van 5 kilowatt. Het zit er bovendien dik in dat elektrische auto’s, warmtepompen en warmwaterboilers ook op dergelijke prijzen gaan handelen. De problematische piek aan zonnestroom die dankzij de salderingssubsidie nu af en toe het elektriciteitsnet lokaal overbelast, kan wel eens verbleken bij de gecombineerde vraag naar goedkope windstroom in de wijk de komende jaren. Daarvoor zal dan alsnog netverzwaring nodig zijn.

Er zijn zeker maatregelen denkbaar die dit scenario beheersen, maar die maatregelen zijn beter te implementeren op accu’s die niet achter de voordeur van 100.000 huishoudens staan. Uitsparen van €300 mln aan geefgeld voor overbodige thuisaccu’s is met afstand de meest kosteneffectieve maatregel om problemen met accu’s achter de voordeur te voorkomen.


Voor de zekerheid: Accu’s zijn van grote waarde in de energietransitie, nu al in elektrische (vracht)auto’s en bussen, in binnenvaartschepen en bouwmachines. En ook al in zonnige regio’s waar vrijwel elke middag een piek zonnestroom op te slaan valt. Nederland is afgezien van enkele overzeese gemeenten niet zo’n zonnig land. Met wind, zon en kernenergie bij elkaar ontstaan ook in Nederland desondanks geleidelijk kansen om accu’s zinvol in te zetten. Ook dan is accu’s verspreiden over Nederlandse woningen geen goed idee. Dat is het in België en Duitsland ook niet, ook al doen ze dat daar al jaren.


Toevoegingen 24 februari 2022
  • Wat dan wel met overschotten? De meest gestelde vraag naar aanleiding van dit artikel is wat ik dan wel als oplossing zie voor overschotten zonnestroom in de wijk. Nogmaals: deze overschotten zijn voor mij geen probleem. En zeker geen probleem dat groot genoeg is om een oplossing te zoeken. Geen zonnestroom opwekken op die paar middagen in het jaar dat niemand behoefte heeft aan nog meer zonnestroom is de oplossing;
  • Thuisaccu’s doen vooral wat in de herfst en de lente. Cilou Bertin rekende al in 2018 uitgebreid aan een thuisaccu voor haar eigen situatie. De elektriciteitsprijs is sindsdien sterk opgelopen maar de belangrijkste bevinding blijft staan: een thuisaccu die alleen laadt op zonnestroom van het eigen dak is de hele winter leeg en vrijwel de hele zomer vol voor de middagpiek. Vooral in de herfst en de lente verhoogt de accu het eigenverbruik, maar in de herfst en de lente is er geen probleem op het elektriciteitsnet in de wijk;
  • De CO2-footprint van een thuisaccu. In het stuk hierboven stel ik dat de productie, installatie en recycling van een thuisaccu gepaard gaat met meer CO2-uitstoot dan de thuisaccu gedurende zijn levensduur als zonnestroompiekoplossing kan voorkomen, zonder de CO2-footprint van de accu zelf te noemen. In een eerder artikel, waar ik ook hierboven naar verwijs, nam ik op basis van studies voor accu’s in elektrische auto’s aan dat er zo’n 100 kilo CO2 uitstoot vrij komt over de levensduur van 1 kilowattuur (kWh) aan opslagaccucapaciteit, of zo’n 1.500 kilo voor een thuisaccu van zeg 15 kWh. Per verloren kilowattuur zonnestroom van het dak rekende ik 0,4 kg CO2, ervan uitgaande dat een gascentrale in plaats van het zonnepaneel de elektriciteit levert. Omdat er jaarlijks maar enkele tientallen kWh zonnestroom op pieken verloren gaan, komt dat niet bij elkaar. Over de aannames valt natuurlijk de discussiëren; de productie van accu’s zal de komende jaren zeker schoner zijn. Dat geldt echter ook voor de productie van elektriciteit waarmee je de verloren zonnestroom verrekent.
  • Technisch kan veel. In een aantal reacties stellen lezers dat ik te negatief ben over thuisaccu’s, omdat je wel degelijk programma’s kunt instellen waarmee thuisaccu’s zowel in de winter als de zomer bijdragen aan het ontlasten van het elektriciteitsnet. let wel; In dit artikel stel ik niet dat een thuisaccu dat niet kan. Een thuisaccu kun je net als elke accu uiteenlopende opdrachten meegeven. Ik stel slechts dat ik het onwaarschijnlijk acht dat een thuisaccu achter de voordeur bij huishoudens een programma draait dat gunstiger is voor de maatschappij dan voor de eigenaar van de accu. Niemand heeft mij aannemelijk kunnen maken dat ik op dat vlak pessimistischer ben dan passend is. Ik schreef dit stuk in reactie op de eenzijdig enthousiaste lobby vóór subsidie op thuisaccu’s. Vooralsnog blijf ik bij mijn standpunt dat een subsidie op thuisaccu’s niet doelmatig is.

Imagecredit: LG

Dit vind je misschien ook leuk...